Bloglarimiz

Ko‘chmas mulk

Kvartira ijaraga olish: qaysi hujjatlarni so‘rash kerak va qanday tuzoqlar bor

Toshkent va Samarqandda kvartira ijaraga olish ko‘pincha bir necha soatda hal bo‘ladi — kelishdik, pul berdik, kalit oldik. Aynan shu shosha-pishalik sababli yiliga minglab odam depozitini yo‘qotadi yoki bir oydan keyin uydan chiqishga majbur bo‘ladi. Quyida ko‘chib o‘tishdan oldin tekshirish kerak bo‘lgan narsalar. 1. Uy egasi haqiqatan egasimi Eng ko‘p uchraydigan firibgarlik shu: kvartirani o‘zi ijaraga olgan odam sizga «egasi» sifatida qayta ijaraga beradi, pulni oladi va yo‘qoladi. Kadastr hujjati — mulk guvohnomasi. Undagi ism pasportdagi ism bilan bir xil bo‘lishi kerak. Pasport — nusxasini emas, asl nusxasini so‘rang va ismni solishtiring. Egasi o‘zi kelolmasa — notarial ishonchnoma . Unda aynan «ijaraga berish huquqi» yozilgan bo‘lishi shart. 2. Shartnomasiz kelishmang Og‘zaki kelishuv nizo chiqqanda hech narsa isbotlamaydi. Shartnomada quyidagilar bo‘lishi kerak: ijara muddati va uzaytirish tartibi; oylik to‘lov va uni qachon oshirish mumkinligi ; depozit miqdori va qaysi hollarda qaytarilmasligi; kommunal to‘lovlarni kim to‘laydi — bu eng ko‘p janjal chiqadigan band; uy egasi qanday holatda va necha kun oldin ogohlantirib kirishi mumkin. 3. Ko‘chib kirishdan oldin holatni yozib oling Devordagi dog‘, singan jo‘mrak, ishlamaydigan konfor — bularning hammasi keyin sizdan so‘raladi. Telefoningizda 10–15 ta surat oling va shartnomaga «qabul qilish dalolatnomasi» ilova qiling. Bu depozitni qaytarib olishning eng ishonchli usuli. 4. Hisoblagichlarni yozib oling Suv, gaz, svet — uchalasining ko‘rsatkichini shartnoma kuniga yozing. Aks holda oldingi ijarachining qarzi sizga qoladi. 5. Depozit — pul emas, garov Depozit odatda bir oylik ijara. U oxirgi oy uchun to‘lov emas : uy egasi zarar bo‘lmasa qaytarishi shart. Shartnomada «depozit qaysi kun va qanday qaytariladi» degan qator bo‘lsin. Qisqacha ro‘yxat Kadastr + pasport ko‘rildimi? Shartnoma yozildimi va ikkalangizda nusxasi bormi? Suratlar olindimi? Hisoblagichlar yozildimi? Kommunal kimniki — aniqmi? Beshtasiga «ha» desangiz, xavfning katta qismi yo‘qoladi.

3 avgust 2026Ko‘rishlar: 23
Avto

Ishlatilgan avtomobil sotib olish: ko‘rikdan o‘tkazishning 12 nuqtasi

Ishlatilgan avto bozorida narx ko‘pincha holatga emas, tashqi ko‘rinishga qarab qo‘yiladi. Yuvilgan, polirovka qilingan mashina yangidek ko‘rinadi — lekin dvigatel yoki kuzov haqida hech nima aytmaydi. Quyidagi ro‘yxat sizga bir soatda asosiy xavflarni topishga yordam beradi. Hujjatlardan boshlang Texnik pasport va sotuvchining pasporti — ismlar bir xilmi? Egasi bo‘lmasa — notarial ishonchnoma, «sotish huquqi» yozilgan. Kuzov raqami (VIN) hujjatdagi bilan bir xilmi? Raqam ustidan bo‘yalgan yoki chizilgan bo‘lsa — to‘xtang. Jarima va garov holati — bularni rasmiy portallardan tekshirish mumkin. Kuzov — 4 nuqta Bo‘yoq qalinligi. Tolshinomer arzon asbob. Zavod bo‘yog‘i odatda 90–140 mkm. 200 dan oshsa — o‘sha joy qayta bo‘yalgan. Eshik oralig‘i. Barcha oraliqlar bir xil kenglikda bo‘lishi kerak. Notekislik — avariyadan keyingi tuzatish belgisi. Zang. Eshik ostki qirrasi, bagaj tagi, qanot ichi — eng ko‘p chiriydigan joylar. Shisha sanasi. Har oynada ishlab chiqarilgan yil bor. Bittasi boshqalardan farq qilsa — almashtirilgan. Dvigatel — 4 nuqta Sovuq holda ishga tushiring. Sotuvchi mashinani oldindan qizdirib qo‘ygan bo‘lsa, sababini so‘rang. Tutun rangi. Ko‘k — moy yonyapti. Oq (issiqda ham) — antifriz. Qora — yonilg‘i tizimi. Moy shchupi. Sut rangida bo‘lsa — antifriz aralashgan, bu qimmat ta’mir. Tovush. Taqillash, hushtak, notekis ishlash — hammasi tekshiruvni talab qiladi. Yurish qismi — 2 nuqta Notekis yo‘lda past tezlikda taqillash — amortizator yoki sharnir. Tekis yo‘lda rulni qo‘yib yuborganda mashina bir tomonga tortsa — geometriya buzilgan. Va oxirgi ikkitasi Yurgan masofa. Rulning yeyilishi, pedallar holati va o‘rindiq spidometrdagi raqamga mos keladimi? Servis tarixi. Yozuvlar bo‘lmasa — mashina qanday parvarishlanganini hech kim bilmaydi. Eng muhim maslahat Yoqqan mashinani ko‘tarma bilan servisga olib boring . 100–200 ming so‘mlik diagnostika ba’zan o‘n million so‘mlik xatodan saqlaydi. Sotuvchi bunga rozi bo‘lmasa — bu ham javob.

3 avgust 2026Ko‘rishlar: 21
Elektronika

Ishlatilgan telefon sotib olish: 10 daqiqada nimani tekshirish kerak

Telefon — eng ko‘p sotib olinadigan ishlatilgan texnika, va eng ko‘p aldov ham shu yerda. Yaxshi tomoni: tekshirish avtomobilga qaraganda ancha oson va 10 daqiqa yetadi. Yomon tomoni: aksariyat xaridor buni qilmaydi. 1. IMEI — birinchi va eng muhim Telefonda *#06# tering — ekranda IMEI chiqadi. Uni quti va telefonning sozlamalaridagi raqam bilan solishtiring. Uchalasi bir xil bo‘lmasa — telefonga tegmang. IMEI o‘g‘irlangan qurilmalar bazasida bor-yo‘qligini ham tekshiring. Blokka tushgan telefon keyinchalik oddiy g‘ishtga aylanadi. 2. Hisobdan chiqarilganmi Bu iPhone uchun hal qiluvchi: Find My iPhone o‘chirilgan va Apple ID chiqarilgan bo‘lishi shart. Aks holda telefon boshqa odamning hisobiga bog‘langan qoladi va siz undan foydalana olmaysiz. Android’da ham xuddi shunday — Google hisobi chiqarilganini tekshiring. Sotuvchi «keyin o‘chiraman» desa — pul bermang. 3. Batareya holati iPhone: Sozlamalar → Batareya → Batareya salomatligi. 80% dan past bo‘lsa, yaqin orada almashtirish kerak bo‘ladi va bu narxga ta’sir qilishi kerak. Android’da bu ko‘rsatkich har doim ham ochiq emas — u holda telefonni 10 daqiqa ishlatib zaryad qanchaga tushishini kuzating. 4. Ekran Oq fon oching — dog‘, sarg‘ish joy, «ko‘lanka» bormi? Qora fon oching — yorug‘ nuqta yoki o‘lik piksel? Ekranning har burchagiga barmoq tegizib ko‘ring — sezmaydigan joy bo‘lmasin. Almashtirilgan ekran odatda ramkadan biroz turtib chiqadi yoki rangi farq qiladi. 5. Namlik belgisi SIM uyasi ichida kichik indikator bor. U oq yoki kumushrang bo‘lishi kerak. Qizarib ketgan bo‘lsa — telefon suvga tushgan, va bunday qurilma istalgan paytda ishdan chiqishi mumkin. 6. Qolganlari — tez tekshiruv Ikkala kamera, old va orqa — surat va video oling. Karnay va mikrofon — kimgadir qo‘ng‘iroq qiling. Wi-Fi, Bluetooth, SIM — uchalasi ulanadimi? Barmoq izi yoki yuz tanish — o‘zingiznikini qo‘shib ko‘ring. Zaryadlash uyasi — kabelni ulab, telefonni biroz qimirlatib ko‘ring. Narx haqida Ishlatilgan telefon narxi holatga qarab 30–40% gacha farq qiladi. Batareyasi 78% bo‘lgan va ekrani almashtirilgan telefon toza holatdagisidan sezilarli arzon bo‘lishi kerak. Tekshirish — bu shunchaki xavfsizlik emas, bu savdolashish uchun asos.

3 avgust 2026Ko‘rishlar: 28
Qo‘llanma

Sotiladigan e’lon qanday yoziladi: sarlavha, surat va narx

Bir xil mahsulot bir e’londa bir haftada sotiladi, boshqasida ikki oy turadi. Farq odatda mahsulotda emas — e’londa. Quyida uch narsa: sarlavha, surat va narx. Surat — e’lonning 80 foizi Xaridor avval suratni ko‘radi, keyin matnni o‘qiydi. Aksariyat e’lon aynan shu yerda yutqazadi. Kunduzi, deraza yonida suratga oling. Lampa yorug‘i rangni buzadi, fleš esa yaltiroq dog‘ qoldiradi. Fonni tozalang. Kir idish, sochilgan narsa, boshqa odam — bularning hammasi e’tiborni oladi. 6–10 ta surat qo‘ying. Bitta surat «yashiryapti» degan taassurot beradi. Nuqsonni ham suratga oling. Bu g‘alati tuyuladi, lekin ishlaydi: xaridor sizga ishonadi va uchrashuvda janjal chiqmaydi. Birinchi surat — eng yaxshisi. Ro‘yxatda faqat u ko‘rinadi. Sarlavha — qidiruvda topilish Odamlar «telefon» deb emas, aniq nom bilan qidiradi. Sarlavhada quyidagilar bo‘lsin: marka va model to‘liq ( «iPhone 13 128GB» , «Chevrolet Cobalt 2019» ); holat yoki muhim xususiyat ( «ideal holatda» , «bir egasi» ); agar joy muhim bo‘lsa — tuman. Nimalar kerak emas: «ARZON!!!», «SHOSHILING», ko‘p undov belgisi. Ular ishonchni oshirmaydi, aksincha. Tavsif — savollarni oldindan yoping Yaxshi tavsif — xaridor beradigan savollarga oldindan berilgan javob. Har savol yozishmani uzaytiradi va odamlarning yarmi javob kutmay ketadi. Qancha ishlatilgan / necha yil? Nima uchun sotilyapti? (bu savol deyarli har doim beriladi) Nuqsoni bormi? Aniq ayting. Nimalar qo‘shib beriladi — quti, hujjat, zaryadchi? Qayerda ko‘rish mumkin va qachon? Narx Narx qo‘yishdan oldin o‘xshash 5–10 ta e’lonni ko‘ring . Ikki xato eng ko‘p uchraydi: Juda baland. E’lon oylab turadi, keyin siz baribir tushirasiz — lekin endi e’lon «eskirgan» va uni hech kim ochmaydi. Juda past. Xaridor nuqson borligini o‘ylaydi. Savdolashish odat bo‘lgan bozorda narxni 5–10% ustama bilan qo‘ying — lekin bozor narxidan ikki barobar emas. Va oxirgisi: javob berish tezligi Savolga bir kunda javob bergan sotuvchi xaridorni allaqachon yo‘qotgan bo‘ladi. Xabarlarni kuniga bir necha marta tekshiring — bu narxni tushirishdan ko‘ra ko‘proq foyda beradi.

3 avgust 2026Ko‘rishlar: 20
Xavfsizlik

Onlayn savdoda firibgarlikdan saqlanish: 8 ta belgi

E’lonlar saytida firibgarlik deyarli har doim bir xil bir necha sxema bo‘yicha ishlaydi. Ularni bilsangiz, aksariyat urinishni birinchi xabardanoq taniysiz. 1. Narx bozordan sezilarli past O‘xshash mahsulot 10 million turgan bo‘lsa-yu, bittasi 6 million bo‘lsa — sabab bor. Ba’zan sabab haqiqiy (shoshilinch sotish), lekin ko‘pincha yo‘q. Juda yaxshi taklif — birinchi ogohlantirish. 2. Oldindan to‘lov so‘rash Bu eng ko‘p uchraydigan sxema. «Zakaz qilib qo‘yaman», «yetkazib berish uchun avans», «boshqa xaridor bor, oldindan to‘lasangiz sizga qoldiraman» — hammasi bitta narsaga olib boradi. Qoida: mahsulotni ko‘rmasdan pul o‘tkazmang. 3. Saytdan tashqariga chorlash «Bu yerda yozishmaylik, mana raqamim» degan xabar o‘z-o‘zidan yomon emas. Lekin firibgarlar aynan shuni qiladi: platformadan chiqib ketsa, hech qanday iz qolmaydi. 4. Shoshiltirish «Bugun hal qilish kerak», «bir soatdan keyin boshqasiga beraman» — shoshilish sizni tekshirishdan to‘xtatish uchun. Haqiqiy sotuvchi kutishga rozi bo‘ladi. 5. Kartadan tashqari «tasdiqlash» so‘rash Hech kim sizdan karta raqamining orqasidagi kodni yoki SMS bilan kelgan kodni so‘rashi mumkin emas. Pul olish uchun faqat karta raqami yetarli. Kod so‘ralsa — bu pul olish emas, pul yechish urinishi. 6. «Kuryer» va soxta havolalar Sizga «yetkazib berish xizmati» havolasi yuboriladi, u bank sahifasiga o‘xshaydi va karta ma’lumotini so‘raydi. Havola manzilini diqqat bilan o‘qing — bir harf farq qiladi. 7. Profil yangi va bo‘sh Ro‘yxatdan bugun o‘tgan, bitta e’loni bor, sharhlari yo‘q profil — bu o‘z-o‘zidan ayb emas, lekin ehtiyotkorlikni oshiradi. 8. Suratlar internetdan olingan Suratni Google’da teskari qidirib ko‘ring. U boshqa saytda, boshqa shaharda chiqsa — mahsulot sotuvchida yo‘q. Xavfsiz uchrashuv Kunduzi, odam ko‘p joyda uchrashing. Iloji bo‘lsa yolg‘iz bormang. Katta summa bo‘lsa — bank ichida yoki yonida. Mahsulotni joyida tekshiring, «uyga borib ko‘raman» demang. Uchrashuv joyi va vaqtini yaqiningizga aytib qo‘ying. Agar aldangan bo‘lsangiz Yozishmalarni, to‘lov chekini va e’lon suratini saqlang — ular o‘chirilishi mumkin. Keyin platformaga shikoyat qiling va militsiyaga murojaat qiling. Tez harakat qilsangiz, pulni qaytarish ehtimoli yuqoriroq.

3 avgust 2026Ko‘rishlar: 16